Bożków – dzwony kościoła p. w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Fot: Jacek Halicki www.aerosky.pl

Bożków – dzwony kościoła p. w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Kościół p. w. śś. Piotra i Pawła w Bożkowie (niem. Eckersdorf) należy do najstarzych na Ziemi Kłodzkiej. Na przełomie XVIII /XIX w. duchowny i piewca Ziemi Kłodzkiej – Joseph Kögler pisał o nim, że „(…) kościół ten stoi niemal w samym centrum wsi, nosi imię świętych apostołów Piotra i Pawła i jest w całości murowaną, masywną, przestronną budowlą, wewnątrz wyposażoną w sklepiony sufit oraz chór oparty na czterech potężnych kamiennych filarach i wyłożony kamiennymi płytami. Kościół ten posiada ponadto 5 ołtarzy, z których 2 znajdują się w kaplicach; jedna z nich jest dobudowana od strony południowej, a druga od strony północnej kościoła.[1]

Podawał też że, „do tej parafii, w której obecnie zatrudniony jest 1 proboszcz i 2 wikariuszy, oprócz osady Louisenhahn należy jedynie jedna wieś – Eckersdorf. Kościół ten zawsze był samodzielną parafią; jedynie w latach 1652–1730 był zarządzany jako filia przez proboszcza z Pischkowitz. Nie wiadomo, kiedy kościół ten został po raz pierwszy zbudowany, ale pewne jest, że istniał już około 1370 roku i pełnił funkcję kościoła parafialnego.” Z kolei J. Pilch podaje jeszcze wcześniejszą datę powstania tego kościoła, bo 1352 r.[2]

O dzwonach tego kościoła pisał już w 1560 r. wielebny Christophorus Naetius, zostawiając potomnym zapis inwentaryzacji majątku kościoła w Księdze Dekanalnej, a tam, oprócz wielu przedmiotów sakralnych wymieniając również trzy dzwony. Niestety, tradycyjnie, jak w przypadku innych inwentaryzowanych parafii i kościołów, ogranicza się tylko do podania ich liczby.[3]

N/z: fragment zapisu Naetiusa w Księdze dekanalnej. s. 36-37

Z kolei, w czasie pierwszej inwentaryzacji parafii Ziemi Kłodzkiej po kontrreformacji, ówczesny dziekan kłodzki - Hieronim Keck zostawił w  księdze dekanalnej zapis, że „kościół został wyposażony w dzwony oraz sprzęty i dekoracje sakralne, przynajmniej w takim zakresie, w jakim było to konieczne.[4]

W zapisie dotyczącym efektów inwentaryzacji, wśród wielu przedmiotów liturgicznych, tenże Keck wymienia również „trzy duże dzwony”[5]

N/z: fragment zapisu Kecka w Księdze dekanalnej. s. 168

Prawdopodobnie dzwony, o których pisali Naetius i Keck nie przetrwały do czasu hrabiego von Gotzena, fundatora nowego kościoła, ponieważ stary kościół został w 1690 r., w wyniku uderzenia pioruna, strawiony przez ogień aż do fundamentów. Nowy kościół został zbudowany w latach 1704-1708.

N/z: Pałac i kościół w Bożkowie - XVIII w. Fot: Friedrich August Pompejus,Album der Grafschaft Glatz oder Abbildungen der Städte, Kirchen, Kloster, Schlösser und Burgen derselben, von mehr als 150 Jahren, Im Selbstverlag des Herausgebers; Druck von Pompejus Otto, Glatz, 1862 w Śląska Biblioteka Cyfrowa

Potwierdza ten fakt również, przytoczony wcześniej Joseph Kögler, w jednej ze swoich prac pisząc, że „przy głównym wejściu od strony zachodniej stoi potężna wieża z okienkiem, a od 1791 r. również z piorunochronem, na której znajduje się zegar i 3 dzwony.[6]

Warto w tym miejscu wspomnieć, że wspomniany piorunochron jest jedną z pierwszych tego typu, jeżeli nie pierwszą, instalacją zastosowaną dla ochrony obiektu sakralnego na Ziemi Kłodzkiej. Zastosowanie tego rozwiązania było prawdopodobnie efektem urzędowego zakazu używania dzwonów podczas burz wprowadzonego w 1784 r. na Śląsku[7] będącego pewnie następstwem wielu pożarów kościołów, co zresztą spotkało się ze sprzeciwem wiernych, o czym szerzej napiszę przy okazji badania historii dzwonów w kościele w Słupcu.

N/z: Pałac i kościół w Bożkowie - [między 1832 i 1842?]. Fot: Theodore Sachse, (Autor domniemany - 1815-1891) Eckersdorf, Biblioteka Narodowa w: https://polona.pl/item-view/a1294332-1a16-4b2d-a835-1a732113a814?page=0

I w tym momencie, na chwilę obecną muszę przerwać prezentowanie historii i teraźniejszości dzwonów z kościoła p. w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Bożkowie, a to ze względu na brak dostępnych informacji i zdjęć, co poniekąd budzi moje zdziwienie, zwłaszcza wobec faktu istnienia bardzo bogatej dokumentacji wnętrza tego kościoła, z przepiękną amboną na czele. Mam jednak nadzieję, że niedosyt spowodowany u czytających ten materiał uruchomi aktywność lokalnych eksploratorów historii i luki w artykule uda się szybko uzupełnić.