Orłowiec – dzwony kościoła p. w. św. Sebastiana

Fot: Sławomir Miejski CC- BY - SA 3.0pl

Orłowiec – dzwony kościoła p. w. św. Sebastiana

Dziś spróbujemy ustalić stan wiedzy na temat historii i teraźniejszości dzwonów barokowego kościoła w Orłowcu, zbudowanego najprawdopodobniej, a być może przebudowanego na miejscu jeszcze starszego obiektu sakralnego, w 1591, kolejny raz przebudowanego w XVIII w. Ten kryty dachem dwuspadowym obiekt posiada wieżę zwieńczoną hełmem z latarnią.[1]

N/z: widok kościoła z karty ewidencyjnej zabytku wykonane w 1961 r. w: https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-268432/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.162547/1

Pierwsze, pisemne wzmianki, na jakie się natknąłem, pochodzą od kłodzkich duchownych – wielebnego Christophorusa Naetiusa oraz dziekana kłodzkiego – Hieronima Kecka. Pierwszy, w prowadzonej przez siebie Księdze Dekanalnej z 1560 r., wymienił tylko Orłowiec (niem. Schönaw, Schönau bei Landeck) w kontekście należnych danin kościelnych, z kolei Keck w Księdze Dekanalnej z 1631 r. pozostawił nam zapis, który potwierdza domniemanie, że kościół powstał w miejscu wcześniej istniejącej kaplicy, pisząc, że „(…)  kaplica, dawniej mniejsza, została powiększona i przebudowana przez (…) pana Pannwitza, jako bratni kościół  kościoła w Reyersdorfie (obecnie - Radochów – przyp. aut.). Jej dawnym patronem jest św. Sebastian. Od starożytności uroczystość poświęcenia kaplicy odbywa się w niedzielę poprzedzającą święto świętych apostołów Szymona i Judy (…). Zapisał też dokładnie efekty inwentaryzacji kościoła, podając że „Wśród wyposażenia sakralnego znajdują się: jeden kielich ze srebra i złoconego, podarowany przez hojnego lorda Pechmana, ołtarz, który nigdy nie został konsekrowany, dwa świeczniki, dwa obrusy i miedziany kocioł na chrzcielnicę oraz dwa dzwony.”[2]

N/z: widok dzwonnicy kościoła z karty ewidencyjnej zabytku wykonane w 1961 r. w: https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-268432/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.162547/1

Na kolejny ślad dzwonów w Radochowie, dostarczający wielu szczegółowych informacji do tyczących charakterystyki miejscowych dzwonów natrafiłem dopiero w 1928 r.  W dniu 1 grudnia tegoż roku miejscowy korespondent lokalnego periodyku „Landecker Stadtblatt und Nachrichten zdał relację z montażu i poświęcenia nowych dzwonów w kościele w Schönau bei Landeck, czyli Orłowcu, kreśląc jednocześnie rys historyczny starych dzwonów. Reporter przekazał wówczas, że „w poniedziałek, 26 listopada (1928 r. – przyp. aut.), nowe dzwony kościelne zostały zamontowane na miejscu pod kierownictwem montera Mosiga z Apoldy. Uroczyste poświęcenie dzwonów odbyło się w niedzielę po południu o godz. 14:00 podczas zwyczajowej uroczystości.”[3]

Dowiadujemy się też o okolicznościach pojawienia się nowych dzwonów, bo reporter podaje, że, „W roku wojennym 1917 średni i mały dzwon zostały oddane na potrzeby wojenne, jednak zachował się tylko duży dzwon, który przetrwał nawet wojnę światową. Ma on 315 lat i nosi napis: „JESUS NACARENUS REX JUDÄORUM MISERERE NOBIS. ADAM SCHRAUB GOSS MICH 1613", czyli:  „JEZUSIE CHRYSTE, KRÓLU ŻYDOWSKI, ZMIŁUJ SIĘ NAD NAMI. ADAM SCHRAUB ODLAŁ MNIE W 1613 R”[4]

Pisze również o historii samego kościoła, którego powstanie datuje na okres, na który przypada władztwo rodu Panwitzów nad Orłowcem i Radochowem, dodając, że „można przypuszczać, że nasz kościół został wówczas wzniesiony i przypada to na okres, kiedy Bernhard von Pannwitz, właściciel i patron Reyersdorfu oraz Schönau, zasłużył się bardzo dla kościołów.”[5] Środkowy dzwon nosił napis: „ST. SEBASTIAN. MICH GOSS JOHANN ANTON SCHWAIGER IN GLATZ 1770”, czyli: „ŚW. SEBASTIAN. ODLAŁ MNIE JOHANN ANTON SCHWAIGER W KŁODZKU W 1770 .” Mały dzwon nosił napis: „HEILIGE BARBARA IN DER LETZTEN NOT SIĘ EINE FüRBITTERIN BEI GOTT. SCHÖNAU 1800”, czyli: ŚWIĘTA BARBARA – W NAJWIĘKSZEJ POTRZEBIE JEST WSPÓŁORĘDNICZKĄ PRZY BOGU. SCHÖNAU 1800.”[6]

Na koniec dodaje, że „Nowe dzwony są również poświęcone św. Sebastianowi i św. Barbarze (a – przyp. aut.) dostarczyła ją znana firma Gebr. Ullrich - odlewnia dzwonów – spółka akcyjna z siedzibą w Apoldzie w Turyngii.”

I w tym miejscu, mimo wnikliwej kwerendy, która jednak nie przyniosła większych efektów trzeba postawić pytania; Czy średni i mały dzwon po rekwizycji uległy przetopieniu, czy też przetrwały obie wojny na cmentarzysku dzwonów i służą dziś wiernym w Niemczech, a jeżeli tak, to gdzie? Wobec braku informacji o losie dużego dzwonu i z 1613 r. i dwóch nowych – średniego i małego z Apoldy z 1928 r. w czasie rekwizycji w okresie II wojny światowej, jawi się kolejne pytanie; czy te dzwony służą do dziś lokalnej społeczności?  

Być może ktoś z mieszkańców, lokalnych eksploratorów historii, regionalistów, pomoże znaleźć odpowiedź na te pytania.