Jeleniów – dzwony kaplicy p.w. Trójcy Świętej 

Jacek Halicki – aerosky.pl

Jeleniów – dzwony kaplicy p.w. Trójcy Świętej 

Jeleniów (niem. Gellenau) należał do miejskiej parafii w Lewinie Kłodzkim i długo, bo prawie do końca XVII w. nie było we wsi budynku sakralnego. Obecny zbudowany został w latach 1695-1697 r. z ini­cjatywy właściciela tutejszych dóbr Johannesa Heinricha von Alten. Wzniósł on bowiem kaplicę wotywną w podzięce za uratowanie życia w nieszczęśliwym wypadku (stratowanie przez konia). Poświęcono ją w 1697 r. p.w. Trójcy Świętej. Później kaplica ta stała się kaplicą modlitewną (Andachtkapelle), w której dwa razy w roku, w święta Trójcy Świętej i Wszystkich Świętych od­prawiano Msze Święte. Przy kaplicy jeszcze ok. poł. XIX w. znajdował się dom pustelnika-dzwonnika. Nie istniał już w okresie międzywojennym.[1]

N/z: kaplica p. w. Trójcy Świętej w Jeleniowie - 1934 r. Fot:Zbigniew Franczukowski - zbiory prywatne w: https://polska-org.pl/6469626,foto.html

Kiedy zaczynałem kwerendę źródeł związanych z kaplicą niewiele wiadomo mi było o dzwonie z kaplicy p. w. Trójcy Świętej w Jeleniowie. Że obecnie jest – świadczą aktualne zdjęcia wieży kaplicy.

N/z: dzwonnica kaplicy p.w. Trójcy świętej w Jeleniowie - opracowanie własne autora na podstawie fot: https://parafialewin.pl/jeleniow/nggallery/kosciol-w-jeleniowie/kosciol-w-jeleniowie, także: https://zabytek.pl/pl/obiekty/jeleniow-kosciol-filialny-pw-trojcy-swietej

Potwierdzenie, że w Jeleniowie znajduje się nowy dzwon znajdujemy też w sprawozdaniu z racji wizytacji kanonicznej zawartej w periodyku parafii w Lewinie  Niestety i tu nie znajdujemy szczegółowych informacji dotyczących parametrów dzwonu. [2]

Według proboszcza lewińskiej parafii  - ks. Jarosława Nitkiewicza, nie zachował się oryginalny, przedwojenny dzwon. Widoczny na zdjęciu, został  powieszony współcześnie.  Został on podarowany przez jednego z mieszkańców parafii ( na tym etapie, jeszcze nie wiedziałem - kogo – przyp. aut.), a pochodzi całkowicie z innych (jakich? przyp. aut.) rejonów Polski. Na chwilę obecną nie wiemy, w jakiej odlewni i kiedy powstał. Nie wiadomo też w jaki sposób i skąd trafił do Jeleniowa, nie mówiąc już o tym, że nie wiadomo, co się stało z poprzednim dzwonem, ani jaki to był dzwon. Odpowiedzi na część tych pytań mogłaby dać wizja lokalna, ale na to jeszcze trzeba poczekać.[3]

N/z: kaplica p. w. Trójcy Świętej w Jeleniowie. Fot: https://parafialewin.pl/jeleniow/nggallery/kosciol-w-jeleniowie/kosciol-w-jeleniowie,  także; https://zabytek.pl/pl/obiekty/jeleniow-kosciol-filialny-pw-trojcy-swietej

Uderz w stół… i kilka zagadek się wyjaśniło. Według  przywołanego wcześniej Pana Mirona Łowżyła dzwon, który znajduje się w Jeleniowie przekazał mu jego  przyjaciel Mieczysław Sypień w 2008 roku kilka dni przed swoją śmiercią. Twierdził że wykupił go ze złomu i że dzwon ten nie miał „serca". Tajemniczym darczyńcą okazuje się więc Pan Miron, który przekazał ów dzwon po remoncie kaplicy (prawdopodobnie w 2012 r. – przyp. aut.)[4]

Po długich poszukiwaniach udaje mi się natrafić na dodatkowe informacje o „starym – nowym” dzwonie. Dlaczego o nim tak piszę, o tym za chwilę. 

N/z: nowy dzwon w Jeleniowie - skan z filmu z 19.06.2012,  Krótka historia remontu kościoła filialnego w Jeleniowie, parafia Lewin Kłodzki, w: https://parafialewin.pl/zrealizowane-inwestycje/nggallery/album/a-tutaj-krotka-historia-remontu-kosciola-w-jeleniowie, także: https://www.youtube.com/watch?v=KUQasz1olXc&t=247s

Dzwon, który zawisł na dzwonnicy w Jeleniowie, został zamocowany na stalowym jarzmie, nie tradycyjnie za pomocą cybantów, a za pomocą śrub. Wyposażony jest w czteroramienną koronę bez zdobień, z kluczem. Na hełmie (czapie) widoczne cztery plakiety na przemian z czterema parami nitów. Na szyi pusty pas, być może przeznaczony na inskrypcję, zamknięty dwoma półwałkami.

N/z: jarzmo i korona nowego dzwonu w Jeleniowie - skan z filmu z 19.06.2012 - opracowanie własne autora na podstawie:   "Krótka historia remontu kościoła filialnego w Jeleniowie, parafia Lewin Kłodzki", w: https://parafialewin.pl/zrealizowane-inwestycje/nggallery/album/a-tutaj-krotka-historia-remontu-kosciola-w-jeleniowie, także: https://www.youtube.com/watch?v=KUQasz1olXc&t=247s

Poniżej, na szyi jeszcze jeden półwałek z podwieszonym do niego symetrycznym ornamentem z motywem roślinnym. Na środku płaszcza, i tu wyjaśnia się dlaczego wcześniej napisałem o „starym – nowym dzwonie”, umieszczono datę odlania dzwonu, wskazującą na rok 1882. Jako, że został odzyskany ze „złomowiska”, a znalazca nie żyje, trudno ustalić skąd tak naprawdę pochodzi i w jakiej odlewni został odlany, zwłaszcza, że brak na nim cech pozwalających ustalić odlewnię i miejsce pierwotnego umiejscowienia.

N/z: szyja i górna część płaszcza nowego dzwonu w Jeleniowie - skan z filmu z 19.06.2012 - opracowanie własne autora na podstawie:   "Krótka historia remontu kościoła filialnego w Jeleniowie, parafia Lewin Kłodzki", w: https://parafialewin.pl/zrealizowane-inwestycje/nggallery/album/a-tutaj-krotka-historia-remontu-kosciola-w-jeleniowie, także: https://www.youtube.com/watch?v=KUQasz1olXc&t=247s

Poniżej daty odlania, w dolnej części płaszcza widoczny dookólny ornament stylizowany na wieniec z liści dębu. Na styku z wieńcem 2 półwałki, jeden zgrubiony półwałek i kolejno – dwa półwałki. Na wieńcu ornament złożony z symetrycznie rozmieszczonych liści dębu naprzemiennie z wypukłymi nitami.

N/z: inskrypcja z datą odlania i ornament w dolnej czści płaszcza oraz wieniec nowego dzwonu w Jeleniowie - skan z filmu z 19.06.2012 - opracowanie własne autora na podstawie:   "Krótka historia remontu kościoła filialnego w Jeleniowie, parafia Lewin Kłodzki", w: https://parafialewin.pl/zrealizowane-inwestycje/nggallery/album/a-tutaj-krotka-historia-remontu-kosciola-w-jeleniowie, także: https://www.youtube.com/watch?v=KUQasz1olXc&t=247s

Nie znamy wagi, ani wymiarów dzwonu, możemy tylko, sądząc po dostępnych skanach z filmu, przypuszczać, że jego wysokość z koroną wynosi ok. 40 -50 cm, a waga też jest niewielka, skoro może go podnieść jedna – dwie osoby.

N/z: wielkość nowego dzwonu w Jeleniowie w perspektywie nóg człowieka - skan z filmu z 19.06.2012 - opracowanie własne autora na podstawie:   "Krótka historia remontu kościoła filialnego w Jeleniowie, parafia Lewin Kłodzki", w: https://parafialewin.pl/zrealizowane-inwestycje/nggallery/album/a-tutaj-krotka-historia-remontu-kosciola-w-jeleniowie, także: https://www.youtube.com/watch?v=KUQasz1olXc&t=247s

Mam nadzieję, że powyższy materiał zmotywuje do aktywności lokalnych eksploratorów historii i pozwoli dokończyć opowieść o dzwonie z Jeleniowa.