Nowa Ruda – dzwony kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego

Fot: Jacek Halicki - www.aerosky.pl

Nowa Ruda – dzwony kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego

Pierwszy noworudzki kościół par. p.w. Św. Krzyża wymieniony w 1363 r. Zlokalizowany w dolinie Włodzicy, na terenie starszego centrum Nowej Rudy. Kościół zapewne drewniany. Zniszczony w czasie wojen husyckich. Przed 1437 r. odbudowany. Po 1502 r. filialny. W czasie reformacji, w latach ok. 1560–1630 opuszczony. Użytkowany ponownie od ok. 1710 r. Obecny, barokowy kościół pw. Św. Krzyża wzniesiony w 1726 r. w stylu dojrzałego baroku.[1]

Dziekan kłodzki – wielebny Hieronim Keck, w czasie wizytacji kanonicznej w 1631 r., zostawił w księdze dekanalnej zapis poświęcony kościołowi Podwyższenia Krzyża Świętego, nie wspominając jednak o dzwonach. A napisał tak „w mieście znajduje się trzeci kościół, wzniesiony w dawnych czasach pod wezwaniem Świętego Krzyża; nie jest znany rok jego budowy. Świadczy o tym pewien napis za ołtarzem głównym, przy którym w 1487 roku na deskach przedstawiono całą Mękę Chrystusa. Mówi się, że miejsce to cieszyło się niegdyś wielką czcią, przyciągając rzesze pielgrzymów. Na ścianach wciąż widoczne są namalowane znaki związane z konsekracją świątyni.[2]

I dalej tenże pisze, że „znajdują się tu trzy ołtarze – wszystkie noszące ślady wandalizmu – przedstawiające scenę zdjęcia Chrystusa Pana z krzyża. Inwentarz świątyni obejmuje: stare i podarte antipedia, cztery chorągwie procesyjne oraz dużą grupę rzeźbiarską przedstawiającą Ukrzyżowanie, umieszczoną w centralnej części świątyni.”[3]

Kolejnych informacji udziela nam Joseph Wittig w swojej kronice Nowej Rudy, według którego „podczas najazdu husytów w 1428 roku kościół i plebania w Elche uległy zniszczeniu. „Krzyż” został prawdopodobnie odbudowany już w 1434 roku. Prawa miejskie z 1434 roku wyznaczają bowiem granice Neurode następującymi słowami: od granicy z Walditz do krzyża przy jazie.”  Według Wittiga, powołującego się z kolei na Köglera, w 1437 roku w Neurode znów zabrzmiał dzwon, a w 1456 roku Henryk III przeniósł do Neurode dzwon z zniszczonego kościoła w Ludwigsdorfie.[4]

A przywołany Kögler scharakteryzował wzmiankowany kościół, wspominając przy tym o dzwonie, jako stojący „ na samym skraju przedmieścia, zbudowany w masywnym stylu, a w przedniej części posiada potężną wieżę, która posiada okno widokowe, jest w całości pokryta blachą i pomalowana na zielono. Na wieży tej zawieszony jest dzwon o wadze 124,5 funta, który został odlany i poświęcony 20 września 1710 roku w Ołomuńcu. Wewnątrz kościół ten posiada sklepiony sufit i trzy ołtarze.”[5]

N/z: Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w połowie XIX w. Fot: Joseph Wittig Chronik der Stadt Neurode, s. 56 w: https://www.dbc.wroc.pl/dlibra/publication/4956/edition/4896/content?format_id=1

Dzwony kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w czasie I wojny światowej nie uniknęły losu typowego dla wielu dzwonów, czyli rekwizycji na cele przemysłu zbrojeniowego. Jak donosił w dniu 26 czerwca 1917 r. lokalny korespondent Regionalnego czasopisma „Gebirgsbote”, we wtorek, czyli właśnie w dniu 26 czerwca, oprócz demontażu mniejszego dzwonu w „Brüderkirche”, również w tym kościele został zdemontowany mniejszy dzwon.[6]

Jakie dzwony wołają wiernych dziś z wieży tego kościoła, niestety, na chwilę obecną jeszcze nie wiem. Być może niniejszy artykuł zainspiruje mieszkańców i sympatyków Nowej Rudy, lokalnych eksploratorów historii do podzielenia się ze mną dostępna wiedzą na ich temat, na co niezmiernie liczę.