Jaworek - dzwony kościoła  pw.  św. Barbary

Fot: Jacek Halicki – www. aerosky.pl

Jaworek - dzwony kościoła  pw.  św. Barbary

W Jaworku (niem. Urnitz) w 1791 r. zbudowano kościół filialny parafii w Wilkanowie, pw. św. Barbary, zbudowany w 1791 r., w stylu baroku kryty dwuspadowym dachem z wieżą na planie kwadratu zakończoną hełmem. Kwerenda źródeł nie dostarczyła, niestety, żadnych informacji na temat historii dzwonów tego kościoła. Podstawą do opracowania artykułu stały się więc materiały pozyskane w trakcie wizji lokalnej wykonanej przez niezawodnego w takich sytuacjach Grzegorza Rycombela. Na dzwonnicy najpewniej, już po zbudowaniu kościoła, zawisły jakieś dzwony, na co dostarcza dowodu Grzegorz Rycombel, ale o tym później. Prawdopodobnie dzwony uległy rekwizycji w czasie I lub II wojny światowej, być może też zmieniły lokalizację w ramach powojennych rekompensat. Dziś na dzwonnicy znajdujemy samotny, bardzo oszczędny w formie, dzwon odlany w 1971 r. i poświęcony świętej Barbarze.

N/z: dzwon „Święta Barbara” w całej okazałości. Fot: Grzegorz Rycombel

N/z: dzwon „Święta Barbara z innej perspektywy. Fot: Grzegorz Rycombel

Dzwon zawieszony jest na stalowym jarzmie przy pomocy dwóch stalowych cybantów. Posiada czteroramienną koronę z kluczem.

N/z: jarzmo, cybanty i korona dzwonu „Święta Barbara z innej perspektywy. Fot: Grzegorz Rycombel

Na szyi dzwonu widoczny pas ornamentu roślinnego odwzorowującego liście, prawdopodobnie, dębu, zamknięty od góry i od dołu pojedynczymi półwałkami.

N/z: ornament na szyi dzwonu „Święta Barbara. Fot: Grzegorz Rycombel

W środkowej części płaszcza widoczna dwuwersowa inskrypcja, zapisana dużymi literami, o treści: „ŚW. BARBARA / JAWOREK 1971”

N/z: inskrypcja na płaszczu dzwonu „Święta Barbara. Fot: Grzegorz Rycombel

N/z: inskrypcja na płaszczu dzwonu z innej perspektywy. Fot: Grzegorz Rycombel

W dolnej części płaszcza, na styku z wieńcem, ludwisarz umieścił dwa półwałki.

N/z: półwałki w dolnej części płaszcza dzwonu „Święta Barbara. Fot: Grzegorz Rycombel

N/z: widok dzwonu „Święta Barbara z dolnej perspektywy. Widoczny żelazny bijak (serce), a także więźba dachu dzwonnicy. Fot: Grzegorz Rycombel

Wspomniałem wcześniej, że na dzwonnicy gościły wcześniej inne dzwony. Grzegorz Rycombel uwiecznił dowód tego stanu rzeczy w postaci bardzo solidnego, drewnianego jarzma pozostającego w swoim docelowym miejscu stołu dzwonnego.

N/z: widok puste jarzmo w stole dzwonnym. Fot: Grzegorz Rycombel

Jakby tego było mało, to na dzwonnicy uwiecznił kolejne drewniane jarzmo oparte o ścianę dzwonnicy. Obecność tych artefaktów jednoznacznie wskazuje, że na dzwonnicy był jeszcze co najmniej jeden dzwon, a być może nawet dwa dzwony. Co się z nimi stało, trudno dziś powiedzieć. Być może dalsze poszukiwania dostarczą brakujących elementów tej składanki.

N/z: widok puste jarzmo oparte o konstrukcję dzwonnicy. Fot: Grzegorz Rycombel

Pisząc o dzwonach Jaworka nie sposób przemilczeć faktu, że w górnej części miejscowości istniał jeszcze jeden kościółek, którego wezwania ani daty budowy, na razie, nie udało mi się ustalić, a po którym zostały już tylko ruiny. Tu też brak przekazu na temat historii dzwonu, choć istnieje dowód, że ten dzwon był, a to w postaci archiwalnego zdjęcia.

N/z: po lewej: kościółek w Górnym Jaworku w latach 1930-1940, po prawej – powiększenie fragmentu zdjęcia obejmujące dzwonnicę z widocznym dzwonem – opracowanie własne autora na podstawie fot; Tony° - zbiory prywatne, w:  https://polska-org.pl/8426304,foto.html?idEntity=3893535

N/z: ruiny kościółka w Górnym Jaworku. Fot:  Stanisław Magiera°,  https://polska-org.pl/11469431,foto.html?idEntity=3893535