Duszniki Zdrój – dzwony kaplic; p.w. św. Anny, Trójcy Świętej, Podwyższenia Krzyża Świętego
Niepowodzeniem skończyła się dla mnie jest próba ustalenia, jakie dzwony wisiały lub wiszą w kaplicach zlokalizowanych w Dusznikach Zdroju. Nie pomogła kwerenda dostępnych źródeł i opracowań, udało się tylko ustalić, że dzwony były, ale nic o ich charakterystyce. Pytanie, czy są, w zasadzie dotyczy tylko jednej kaplicy, ponieważ pewne jest, że w dwóch kaplicach dzwonów już nie ma, a to z powodu, że kaplicy już też nie ma, jak w przypadku kaplicy p.w. św. Anny, a to dlatego, że kaplica została pozbawiona sygnaturki, jak w przypadku kaplicy Trójcy Świętej. Znowu więc pozostaje duży niedosyt...
Duszniki Zdrój – dzwony kaplic; p.w. św. Anny, Trójcy Świętej, Podwyższenia Krzyża Świętego
Próbując ustalić, jakie dzwony wisiały / wiszą w w kaplicach, które istniały / istnieją w Dusznikach Zdroju natrafiłem na ogromne problemy, a to przez fakt, że jedn z nich już nie istnieje, a to, że brak dostępnej szerzej dokumentacji tych obiektów sakralnych, a to, że uległy one zasadniczej przebudowie, polegającej m.in. na usunięciu wieży / dzwonnicy.
Kaplica p. w. św. Anny (nieistniejąca)
Kaplica została zbudowana w 1763 r. przy dawnej Romsgasse, dziś nie można zlokalizować dokładnej jej lokalizacji. Wiadomo tylko, że ufundował ją właściciel miejscowej tkalni - Phillip Lieschke. Ta niewielka, kamienna budowla stanęła przy narożniku jego ogrodu. Świątynię z sygnaturką i dzwonem w 1764 r. konsekrował kłodzki proboszcz Mittelwade (Międzylesie – przyp. aut.), dziekan kłodzki od 1763 r. i wikariusz książęco - arcybiskupi - Christoph Exner. Po śmierci Lieschke, wdowa po fundatorze, poślubiwszy Davida Liebiga, dołożyła do kaplicy w 1772 r. dalszych funduszy w wysokości 200 florenów z 5 - procentowymi odsetkami rocznymi. Niestety, pewnie była to zbyt mała kwota, bo z powodu katastrofalnego stanu budowli, kaplica została w 1877 r. zamknięta przez policję budowlaną, stała jednak jeszcze w 1884 r. Nie wiadomo, co się stało z zawieszonym w niej dzwonem, ani nic o jego charakterystyce.[1]
Kaplica Trójcy Świętej
Joseph Kögler o kaplicy pisał tak: „Kaplica ta znajduje się ¼ godziny drogi na południe od miasta, na wzgórzu porośniętym wysokimi świerkami. W niedziele i święta w okresie letnim jest często odwiedzana przez mieszkańców. Do kaplicy prowadzą kamienne schody liczące 139 stopni. Sama kaplica jest kamienną, lekko sklepioną budowlą, na dachu której znajduje się wieżyczka z jednym dzwonem; obok niej znajduje się mieszkanie pustelnika, który jest jednocześnie dozorcą kaplicy.”[2]
N/z: Dawna kaplica Trójcy Świętej, lata 1965-1966 Fot: maras° - zbiory prywatne, w: https://polska-org.pl/950191,foto.html?idEntity=536092
Tę morową kaplicę Trójcy Świętej konsekrował dziekan Elias Schreiber 25 czerwca 1704 r., uzyskawszy 12 września 1695 r. zgodę kurii arcybiskupiej w Pradze na jej budowę. Wraz z kaplicą powstał drewniany domek pustelnika. Pierwszym mieszkańcem rozebranego w latach 60. XX w. ermitażu (pustelni) był Franz Schäfer z Moraw, a ostatnim w latach 1819-1890 tercjarz franciszkański brat Laurentius (Johann Eifler). W latach 1858-1859 z inicjatywy proboszcza Paqueta powstała Droga Krzyżowa. Obeliski (stacje) wykonał H. Kasch z Lądka-Zdroju, a obrazy do nich malował na blasze Franz Liegl z Międzylesia. Nabożeństwa w kaplicy i na Drodze Krzyżowej odbywały się do 1956 r. W latach 70. XX w. zdewastowaną kalwarię rozebrano, a kaplicę przekształcono w Muzeum Festiwali Chopinowskich - funkcjonowało ono do początku lat 90.[3] Niestety, nie udało mi się dotrzeć do informacji o dzwonie w niej zawieszonym, mimo, że jej architektura, a zwłaszcza wyposażenie w przeszłości w sygnaturkę, sugeruje, że takowy mógł w sygnaturce się mieścić.
N/z: kaplica Trójcy Świętej, rok 2020. Widoczny brak sygnaturki, a więc i dzwonu, którego losy próbuję ustalić. Fot: Zbigniew Waluś°- , w: https://polska-org.pl/8759566,foto.html?idEntity=536092
Kudowa Zdrój – Podgórze - Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego
Nie udało mi się dotrzeć do żadnych informacji o samej kaplicy, poza tym, że powstała w 1707 r. i została odrestaurowana w 1970 r.[4], nie mówiąc już o tym, że brak jakichkolwiek informacji o dzwonie z jej sygnaturki, bo takową przecież kaplica posiada. Tym bardziej to zastanawiające, że przecież ten obiekt sakralny istnieje i jest użytkowany dla celów sakralnych. Być może jest ktoś kto taką wiedzę posiada i pomoże w uzupełnieniu tego artykułu.
N/z: kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego - 2025 r. Fot: Stanisław Magiera w: https://polska-org.pl/12036604,foto.html?idEntity=520408
[1]Joseph Kögler, Historische Nachrichten der hl. Apostel Pertus und Paulus in der Königl. Preuss. Immediat - Stadt Reinerz, Vierteljahrsschrift für Geschichte und Heimathskunde der Grafschaft Glatz, 1881/1882, Jg. 2, s. 18 , także; B. Czechowicz, Kaplice w dawnym hrabstwie kłodzkim, wyd. Werk, Wrocław, 2003, s. 87
[4] https://dolnoslaskie.szlaki.pttk.pl/1970-dolnoslaskie-duszniki-zdroj-podgorze-kaplica
Zbigniew Sobański