Kudowa Zdrój – Pstrążna – dzwony kościoła ewangelicko – reformowanego

Kudowa Zdrój – Pstrążna – dzwony kościoła ewangelicko – reformowanego

Kościół ewangelicko – reformowany w Pstrążnej, o którego dzwonach zamierzam napisać, to jedne z najmłodszych kościołów Kudowy Zdroju. Pierwotnie był konstrukcją drewnianą, powstałą w 1813 r. W 1829 r. władze pruskie oficjalnie uznały parafię reformowaną w Pstrążnej, a rok później, na mocy ugody pomiędzy luteranami a ewangelikami reformowanymi, będącej konsekwencją dekretu króla Fryderyka Wilhelma III o połączeniu wyznań luterańskiego i reformowanego, do parafii przydzielono pierwszego pastora – Ernsta Josefa Bergmanna. Dzięki jego staraniom w 1848 roku, ze składek miejscowych wiernych oraz dużego wsparcia finansowego ze strony organizacji Gustav-Adolf-Werk powstał nowy, murowany kościół, który stoi do dziś. W 2016 r. kościół przeszedł generalny remont wnętrza, przy zachowaniu pierwotnych barw, bez naruszenia wystroju świątyni.[1]

Niewiele informacji udało się uzyskać o dzwonach tego kościoła. Pierwsza pochodzi od miejscowego korespondenta lokalnego wydawnictwa „Gebirgsbote” z 1917 r., który  relacjonując z jednej strony doniosłe, a z drugiej bardzo smutne wydarzenie dla miejscowej społeczności, jakim była bez wątpienia rekwizycja dzwonów z kościołów Kudowy Zdrroju na potrzeby przemysłu zbrojeniowego, wymienia też rekwizycję dzwonu z kościoła  ewangelicko - reformowanego w Strausseney (Pstrążna – dzielnica Kudowy – przyp. aut. ), pisząc: „Ponadto w sobotę ( czyli 30.06.1917 r. – przyp. aut. ) do lokalnego punktu zbiórki u mistrza ślusarskiego Drechslera trafiły dzwony (…) z kościoła ewangelickiego w Strausseney”.[2]

N/z: fragment relacji z "Gebirgsbote" traktującej o  rekwizycji dzwonu z Pstrążnej w: Der Gebirgsbote, 1917, nr 72 [5.07]

Próby dotarcia do innych informacji dotyczących  dzwonu (dzwonów? ) z Pstrążnej na razie okazały się bezowocne, poza tą jedną, wskazującą, że jednak jeden dzwon sprzed 1945 r. w Pstrążnej jednak wisi. Pozostaje jednak niedosyt, że nie mogę go szczegółowo opisać, a zwłaszcza przetłumaczyć  inskrypcji, gdyż na jedynym zdjęciu, do jakiego dotarłem, jest ona widoczna tylko częściowo.

N/z: dzwon z Pstrążnej. Fot: Filiplip123  w: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-reformowany_w_Pstr%C4%85%C5%BCnej#/media/Plik:KER_Pstr%C4%85%C5%BCna_dzwon.JPG

Przypuszczać jednak można, że to dzwon pozyskany dla kościoła po I wojnie światowej, w miejsce dzwonu zarekwirowanego w 1917 r. Jak podaje bowiem Dietmar Kuhne, informację o odzyskaniu dzwonu  po I wojnie światowej można znaleźć w spisanej przez pierwszego pastora wspólnoty ewangelików reformowanych w Kudowie Zdroju – Ernsta Josepha Bergmanna - kronice Straußeney, która ukazała się w 1905 roku i była kontynuowana i uzupełniona przez społeczność jeszcze wiele lat po wyjeździe Bergmanna do Stanów Zjednoczonych.[3] Znajdują się w niej opisy szczególnych wydarzeń i uroczystości w Strausseney.  Niestety, nie udało się dotrzeć do pełnej treści tej kroniki.

A sam dzwon stanowi przykład bardzo bogatego zdobnictwa ludwisarskiego. Pałąki czteroramiennej korony przyozdobione są maszkaronami.

N/z: korona dzwonu z Pstrążnej - opracowanie własne autora na podstawie fot: Filiplip123  w: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-reformowany_w_Pstr%C4%85%C5%BCnej#/media/Plik:KER_Pstr%C4%85%C5%BCna_dzwon.JPG

Na szyi dzwonu zamknięty od góry spłaszczonym półwałkiem, a od dołu koralikowaniem bogaty ornament  złożony z naprzemiennie położonych rozet z puttami i skomplikowanych wici roślinnych.

N/z: ornament na szyi dzwonu z Pstrążnej - opracowanie własne autora na podstawie fot: Filiplip123  w: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-reformowany_w_Pstr%C4%85%C5%BCnej#/media/Plik:KER_Pstr%C4%85%C5%BCna_dzwon.JPG

W środkowej części płaszcza – cztero - wersowa inskrypcja, z której, ze względu na brak zdjęcia całości, udaje się odczytać tlko pojedyncze słowa: „NUR EWIGEN UN[D?] / ERNSTEN DIN[…] / SEI MEIN METALL[…] / MUND GEWE[…].”

N/z: inskrypcja na płaszczu dzwonu z Pstrążnej - opracowanie własne autora na podstawie fot: Filiplip123  w: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-reformowany_w_Pstr%C4%85%C5%BCnej#/media/Plik:KER_Pstr%C4%85%C5%BCna_dzwon.JPG

Na styku płaszcza z wieńcem kolejny, zamknięty od góry dwoma półwałkami, bogaty ornament roślinny, poniżej - na wieńcu kolejny ornament w orientalnym stylu, w który wpisuje się jeszcze jedna, dwu - wersowa inskrypcja, być może odnosząca się do nazwy odlewni, której widoczny tylko fragment: „HADA[…]  / HOY[…]." 

N/z: ornament i fragment inskrypcji na wieńcu dzwonu z Pstrążnej - opracowanie własne autora na podstawie fot: Filiplip123  w: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicko-reformowany_w_Pstr%C4%85%C5%BCnej#/media/Plik:KER_Pstr%C4%85%C5%BCna_dzwon.JPG

W związku z tymi zagadkami, których sam nie jestem w stanie wyjaśnić, proszę o wsparcie wszystkich, którzy zajrzą do tego artykułu. Może dzięki pomocy mieszkańców, lokalnych eksploratorów historii uda się napisać ciąg dalszy historii dzwonów z Pstrążnej?