Ludwikowice Kłodzkie – dzwony dawnego kościoła ewangelickiego pw. Błogosławieństwa Bożego, obecnie Muzeum Ziemi Sowiogórskiej

Fot: Jacek Halicki - www.aerosky.pl

Ludwikowice Kłodzkie – dzwony dawnego kościoła ewangelickiego p. w. Błogosławieństwa Bożego, obecnie Muzeum Ziemi Sowiogórskiej

 Trzecim obiektem w Ludwikowicach Kłodzkich, w którym mógł / może znajdować się dzwon jest wzniesiony  w latach 1929–1930 i konsekrowany 29 września 1930 roku kościół ewangelicki pw. Błogosławieństwa Bożego, który służył celom religijnych do 1965 roku. Po przejęciu przez władze gminne w latach 1977–1989 pełnił funkcję sklepu, w późniejszych latach były w nim magazyn i stolarnia^. W okresie tym budynek został w znacznym stopniu zdewastowany. Wpisany decyzją WKZ z dnia 25 maja 2009 roku do rejestru zabytków, dziś, po remoncie w latach 2010–2011 służy celom muzealnym  z zachowaniem funkcji sakralnej^.. Znajduje się w nim Muzeum Ziemi  Sowiogórskiej  i Galeria Sztuki Niezależnej.[1]

Jego okazała, masywna wieża jest doskonałym siedliskiem  dla dzwonu, niestety, na chwilę obecną nie udało mi się ustalić, czy takowy się na niej znajduje.

Długo nie udało mi się natrafić na informacje o dzwonie tego kościoła, dopiero właściwy trop wskazał mi Pan Maciej Sas, któremu udało się ustalić, co mogło się stać z dzwonem. Natrafił na materiał w jednym z portali internetowych, który pozwala prześledzić losy dzwonu. Ustalił, że wieża kościoła luterańskiego w Zielonej Górze przy placu Bohaterów kryje dwa dzwony, które zostały zamontowane 20.06.1936 r. Jeden z nich zamówiono we Wrocławiu u A.Geittnera, drugi otrzymano w darze od parafii staroluterańskiej w Czerwieńsku, który został zarekwirowany w ramach rekwizycji wojennych w czasie II wojny światowej został. Według źródła, w dniu 29.07.1981 r. znów zawisły dwa dzwony: zielonogórski, odlany przez Geittnera oraz podarowany przez J. Pośpiecha, wówczas proboszcza z Gorzowa Wlkp., a pochodzący z likwidowanego w 1965 r. kościoła ewangelickiego w Ludwikowicach Kłodzkich.[2]

N/z: kościół luterański w Zielonej Górze. Fot: https://photos.google.com/share/AF1QipNMfhryuYuQq_iXp5Rd2CVQjuRQpK7XnSheLD_WqiMWPI1aCTnj8AlZQZXUgYUQog/photo/AF1QipP4dfBJBqBg8bPf6UIE_a9g_FLDihDsi6wp1abN?key=YlIxUnozNVhiMFdjYmRiZjh0RVJJbnN0cTVMVzln

Idąc niejako po nitce do kłębka, sprawdziłem informacje o Ewangelickim Kościele Jezusowym w Zielonej Górze dostępne na innej stronie. Potwierdziły one ustalenia autora wpisu na portalu polska-org.pl. według których jeden z pierwotnie wiszących w nim dzwonów wykonany został u wrocławskiego ludwisarza A. Geittnera, a drugi sprezentowany z parafii staroluterańskiej z Czerwieńska. W 1943 r. dzwon ten został zarekwirowany przez wojsko i do dziś nie powrócił do parafii. Pozostało po nim tylko serce.[3]

Potwierdza te informacje również wpis na jednym z blogów, według którego „wieża kryje również dwa dzwony, które pierwotnie zawieszone 20.06.1936 r. w tym jeden odlany przez A.Geittnera, a drugi jako dar od parafii staroluterańskiej w Czerwieńsku. Więcej – potwierdza też, że od 29.07.1981 r. znów wiszą dwa dzwony: Geittnera z 1936 r. oraz podarowany przez J. Pośpiecha, wówczas proboszcza z Gorzowa Wlkp., a pochodzący z likwidowanego w 1965 r. kościółka ewangelickiego w Ludwikowicach Kłodzkich.[4]

Wybrałem się więc szybciutko i wirtualnie do Gorzowa Wielkopolskiego by znaleźć potwierdzenie informacji o darowiźnie i na kolejnej stronie poświęconej parafii ewangelicko augsburgskiej przeczytałem, że „ciekawymi elementami wyposażenia kościoła (kościoła pw. Świętej Trójcy – przyp. aut.) są ławki i misa chrzcielna (z 1791 r.), przywiezione w 1963 r. z rozebranego kościoła w Ludwikowicach Kłodzkich.”[5]

Więcej – wśród dostępnych zdjęć znalazłem również zdjęcie tablicy pamiątkowej z zielonogórskiego kościoła, na której widnieje nazwisko bpa Józefa Pośpiecha, który przywoływany jest, jako ten który podarował dzwon pochodzący z Ludwikowic Kłodzkich, a potem dzwoniący Gorzowianom.

N/z: tablica pamiątkowa z nazwiskiem bpa Józefa Pośpiecha. Fot: https://photos.google.com/share/AF1QipNMfhryuYuQq_iXp5Rd2CVQjuRQpK7XnSheLD_WqiMWPI1aCTnj8AlZQZXUgYUQog/photo/AF1QipP4Uewnbqd92ahkEgGjcvFcBJx0x9nkOlMrbnwO?key=YlIxUnozNVhiMFdjYmRiZjh0RVJJbnN0cTVMVzln

Kolejnym krokiem było dotarcie do zdjęć dzwonu, w celu sporządzenia jego charakterystyki i to również udało się osiągnąć.[6]

N/z: dolny z dwóch dzwonów na wieży kościoła luterańskiego na pl. Bohaterów w Zielonej Górze to dzwon odlany przez Christiana Störmera dla kościoła ewangelickiego w Ludwikowicach Kłodzkich. Fot: https://photos.google.com/share/AF1QipNMfhryuYuQq_iXp5Rd2CVQjuRQpK7XnSheLD_WqiMWPI1aCTnj8AlZQZXUgYUQog?key=YlIxUnozNVhiMFdjYmRiZjh0RVJJbnN0cTVMVzln

Charakterystykę rozpocznę nietypowo, bo od płaszcza dzwonu, a ściślej – od plakiety poświęconej ludwisarni. W środkowej części płaszcza znajdujemy owalną plakietę, na obwodzie której umieszczono inskrypcję poświęconą ludwisarzowi, zamkniętą w dwa półwałki. A inskrypcja ta brzmi: „Meister Störmer zu Erfurt Mich Goss”. W centralnej części plakiety umieszczono herb Erfurtu, czyli sześcioszprychowe koło. Nad kołem znajdujemy umieszczoną nad wieńcem, który otacza koło i udrapowany jest u góry dwiema symetrycznie rozmieszczonymi różami, datę odlania dzwonu, czyli „1930” Dodatkowo widoczne są rozmieszczone po prawej i lewej stronie u góry dwie tarcze herbowe z inicjałami „C” i „S”, a u dołu trzecia tarcza z inicjałem „E”. Inicjały prawdopodobnie w wymienionej kolejności oznaczają; Christian, Störmer, Erfurt.

N/z plakieta poświęcona ludwisarzowi na płaszczu dzwonu. Fot: https://photos.google.com/share/AF1QipNMfhryuYuQq_iXp5Rd2CVQjuRQpK7XnSheLD_WqiMWPI1aCTnj8AlZQZXUgYUQog/photo/AF1QipPlmkpI4ikys7vrRnbohmE1KyFLm0FZbajs_irH?key=YlIxUnozNVhiMFdjYmRiZjh0RVJJbnN0cTVMVzln

Warto w tym miejscu powiedzieć kilka słów o Christianie Störmerze. Był on był uznanym niemieckim ludwisarzem, żyjącym w latach ok. 1886 – 1934.  prowadził swoją odlewnię dzwonów w Erfurcie przy Weimarischen Straße 10. Jego działalność przypadała głównie na lata 20. XX wieku, kiedy to odlewał dzwony z brązu dla licznych parafii ewangelickich w całych Niemczech, m.in. w Bachweld, Schmiedehausen, Stedten am Ettersberg, Weiden am Ettersberg, i wielu innych, zastępując instrumenty utracone w wyniku rekwizycji podczas I wojny światowej.[7]

Wracając do charakterystyki dzwonu, to w na płaszczu, po przeciwległej stronie do omówionej powyżej plakiety znajdujemy jeszcze dwuwierszową inskrypcję wotywną o treści: „IN SCHWERER ZEIT / ICH STIMME EIN IN EURE KLAGEN”, czyli: „W trudnych [mrocznych] czasach / przyłączam się do waszych skarg [waszego lamentu]” Warto zauważyć, że pierwszy wers inskrypcji został umieszczony na szyi dzwonu i zamknięty dwoma półwałkami, z umieszczoną na końcu wersu sześcioramienną gwiazdą, a drugi znajduje się w środkowej części płaszcza, od pierwszego oddzielają go plakiety z sylwetkami aniołów czytających prawdopodobnie Pismo Święte.

N/z: fragment inskrypcji na dzwonie. Fot: https://photos.google.com/share/AF1QipNMfhryuYuQq_iXp5Rd2CVQjuRQpK7XnSheLD_WqiMWPI1aCTnj8AlZQZXUgYUQog/photo/AF1QipPg4vnUM3MMOtdCXoNvIkAh3QIe5Sz1t3Xf-L8Q?key=YlIxUnozNVhiMFdjYmRiZjh0RVJJbnN0cTVMVzln

Dzwon wyposażony jest w czteroramienną koronę. Na połączeniu płaszcza z wieńcem znajdujemy jeszcze jeden półwałek.