Kłodzko – (nie) zidentyfikowane dzwony kościółków i kaplic

Fot: po lewej u góry: Jacek Halicki CC BY-SA 4.0, po prawej u góry: : phantasma1958°w: https://polska-org.pl/6247796,foto.html?idEntity=519870,  po lewej u dołu: : Jacek Halicki CC BY-SA 4.0, , po prawej u dołu: phantasma1958°w: https://polska-org.pl/4929666,foto.html?idEntity=536209

Kłodzko – (nie) zidentyfikowane dzwony kościółków i kaplic  

Kłodzko - dzwony kościoła  Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (dawny kościół szpitalny)

W 1874 r. przy dzisiejszej ulicy Szpitalnej przystąpiono do budowy przyszpitalnej kaplicy, której nadano wezwanie Niepokalanego Poczęcia NMP, a którą do rangi kościoła wyniesiono w 1947 r. Na dachu tej budowli sakralnej znajduje się sygnaturka, w której być może, znajduje się dzwon. Niestety, dostępne mi źródła nie dostarczają żadnej wiedzy, czy faktycznie jest, a jeżeli jest, to jaki?

N/z: powiększenie sygnaturki kościoła - opracowanie własne autora na podstawie fot:Jacek Halicki CC BY-SA 4.o pl

Dzięki współpracy, życzliwego sprawie, proboszcza parafii - ks. Kan. Krzysztofa Dosia i jak zwykle niezawodnej Agnieszki Wideł udało się rozwikłać i tę tajemnicę. Dzwon jest, chwilowo zdeponowany w bezpiecznym miejscu. Wcześniej wisiał w sygnaturce przed kościołem, lecz po jej zniszczeniu powędrował do depozytu i czeka na lepsze czasy. Chwilowo, na skutek zawiłych formalności konserwatorskich nie może trafić do sygnaturki na dachu kościoła, a na lokalizację na pobliskim cmentarzu nie ma zgody mieszkańców.

N/z: awers dzwonu z 1817 r. Fot: Agnieszka Wideł

To dzwon odlany w 1817 r. w Kłodzku przez Heinricha Grosheim’a. Mimo usilnych poszukiwań nie udało mi się ustalić żadnych informacji o człowieku, który odlał ten dzwon. Bardzo ogólnie wymieniane jest to nazwisko, jako rolnik lub rzemieślnik, a w innym miejscu – jako sierżant policji i ochroniarz domu.(!). Dzwon z kolei nie wygląda na wytworzony przez amatora, o czym świadczą bogate zdobienia, o których za chwilę.

Dzwon wyposażony jest w sześcioramienną koronę, której wygięte łukowato do wewnątrz pałąki, nie noszą na swojej powierzchni żadnych zdobień.

N/z: korona dzwonu z 1817 r. Fot: Agnieszka Wideł

Hełm (czapę) od szyi oddziela ornament sznurowy, a poniżej – na szyi znajduje się zamknięta w dwa półwałki inskrypcja poświęcona twórcy dzwonu o treści: „HEINRICH  GROSHEIM GOSS MICH IN GLATZ 1817”, przy czym wyrazy „HEINRICH, GROSHEIM, GOSS, GLATZ” - oddzielone wypukłymi punktorami. Poniżej podwieszony bogaty ornament o orientalnych konotacjach z girlandami.

N/z: szyja dzwonu z 1817 r. Od góry: ornament sznurowy, inskrypcja odlewnika zamknięta dwoma półwałkami i podwieszony ornament. Fot: Agnieszka Wideł

N/z: inskrypcja na szyi  dzwonu z 1817 r. - opracowanie własne autora na podstawie fot: Agnieszka Wideł

W centralnej części płaszcza odlewnik umieścił plakietę z bardzo realistyczną figurą Chrystusa Ukrzyżowanego. U podnóża krzyża – czaszka ze skrzyżowanymi piszczelami.

N/z: plakieta z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego na płaszczu dzwonu z 1817 r. Fot: Agnieszka Wideł

Na rewersie dzwonu, czyli po przeciwległej stronie do figury Chrystusa Ukrzyżowanego znajdujemy, również w centralnej części płaszcza, dwuwierszową inskrypcję poświęconą, prawdopodobnie fundatorowi dzwonu: „FRANZ BENDIX / IN PODITAU” zamknięta z dwóch stron plakietami z sylwetkami aniołków (putta).

N/z: inskrypcja fundatora na płaszczu dzwonu z 1817 r. Fot: Agnieszka Wideł

N/z: aniołki (putta) zamykające inskrypcję fundatora dzwonu z 1817 r. - opracowanie własne autora na podstawie fot: Agnieszka Wideł

Kim był przypuszczalny fundator? Być może chodzi tu o Franza Bendixa – seniora, ur. w 1755 r., a zm. w 1825 r. w Poditau (Podtynie – przyp. aut.), właściciela majątku ziemskiego w Bożkowie i Podtyniu, a od 1804 r. piwowara w Bożkowie, a może o Franza Valentina Bendixa, ur. 15.02.1782 r. w Bożkowie  - od 1813 r. piwowara dworskiego w Niedersteine (Ścinawka Dolna – przyp. aut.) i od 1830 r. - miejskiego mistrza piwowarskiego w Glatz, a także 1833 r. – właściciela  majątku ziemskiego w Poditau,[1] przy czym nie jestem w stanie w tej chwili jednoznacznie określić, który z nich jest bardziej prawdopodobnym fundatorem dzwonu. 

W dolnej części płaszcza, na styku z wieńcem widoczne trzy półwałki, w tym środkowy zgrubiony. Usta noszą ślady mechanicznych wyszczerbień.

N/z: wnętrze dzwonu z 1817 r. Fot: Agnieszka Wideł

N/z: rewers dzwonu z 1817 r. Fot: Agnieszka Wideł

Jaki będzie dalszy los dzwonu – czas pokaże. Miejmy nadzieję, że zostanie godnie wyeksponowany i będzie służył wiernym, czego całej parafii życzę.

Kłodzko – dzwon kościoła / kaplicy  filialnego p. w.  św. Ignacego Loyoli.

ul. Półwiejska

Na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej na północnym przedmieściu miasta,w dzielnicy Ustronie (niem. Halldorf) a dokładnie na dzisiejszej ulicy Półwiejskiej znajduje się mały kościółek, a w zasadzie kaplica p. w. św. Ignacego Loyoli.

N/z: kościół / kaplica p. w. św. Ignacego Loyoli phantasma1958° w: https://polska-org.pl/4929666,foto.html?idEntity=536209

Źródła skąpo informują o jej historii. Wiemy, że została zbudowana w stylu neogotyckim w 1880 r. To budowla na planie prostokąta ze znajdującą się w środkowej części dachu sygnaturką, na której widoczny jest dzwon. Wiemy więc, że dzwon jest, nie wiemy niestety nic więcej o roku jego odlania, ani odlewni, która go wykonała, nie mówiąc o jego parametrach.

N/z: powiększenie dzwonnicy kościoła / kaplicy p. w. św. Ignacego Loyoli z wyraźnie widocznym dzwonem – opracowanie własne autora na podstawie fot. phantasma1958° w: https://polska-org.pl/4929666,foto.html?idEntity=536209

Kłodzko – dzwon kaplicy p. w. św. Ignacego Loyoli

ul. Korczaka

 Po drugiej stronie miasta, na ul. Korczaka znajduje się o dwieście lat, bo wzniesiona prawdopodobnie w 1680 r. kaplica pod tym samym wezwaniem, co kaplica z ul. Półwiejskiej, czyli św. Ignacego Loyoli, ufundowana, według przekazu mieszkańców okolicy,  przez właściciela znajdującego się w sąsiedztwie majątku jako wotum dziękczynne.

N/z : kaplica p. w. św Ignacego Loyoli – opracowanie własne autora na podstawie fot:phantasma1958° w: : https://polska-org.pl/644229,foto.html?

Nad drzwiami wejściowymi do kaplicy zachowała się oryginalna tablica wotywna z inskrypcją o treści: "HERR ERBARME DICH UNSER, HL.IGNATI, BITTE FÜR UNS HL.ROCHE, ERHÖRE UNS JESUS, MARIA, IOSEPH STEHE UNS BEI AD 1680", czyli „Panie, zmiłuj się nad nami, św.Ignacy módl się za nami, św.Rochu wysłuchaj nas, Jezusie, Mario, Józefie, stój(cie) przy nas, Roku Pańskiego 1680".[2]

N/z: tablica wotywna nad drzwiami kaplicy – opracowanie własne autora na podstawie p. w. św Ignacego Loyoli – opracowanie własne autora na podstawie fot:phantasma1958° w: : https://polska-org.pl/644229,foto.html?

Niestety, tak jak w poprzednim przypadku, na tę chwilę wiemy, że dzwon był przed 1945 r. i jest obecnie, natomiast brak wiedzy o jego pochodzeniu, wieku i parametrach.

N/z: kaplica p. w. św. Ignacego Loyoli zdjęcie z lat 1935 – 1940 - 1945 r. –na podstawie: phantasma1958°  - zbiory prywatne w: https://polska-org.pl/6423365,foto.html?idEntity=519870

N/z: kaplica p. w. św. Ignacego Loyoli obecnie- 1945 r. –na podstawie fot: phantasma1958°  w: https://polska-org.pl/6423365,foto.html?idEntity=519870

Kłodzko - dzwon kościoła / kaplicy Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny – ul. Zagórze

Wiemy, że świątynia została wybudowana w 1854 roku jako skromny kościół  salowy w stylu neobarokowym. Nad wejściem do kościoła, na szczycie dwuspadowego dachu znajduje się sygnaturka, w której zawisł  dzwon. Historia powtarza się po raz kolejny; dostępne mi źródła milczą, co to za dzwon, gdzie został odlany i w którym roku.

Nz: powiększenie sygnaturki  kaplicy  kościoła / kaplicy Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny  Fot: StaszekM° w: https://polska-org.pl/11571053,foto.html?idEntity=11571033

Nz: powiększenie wierzchołka dzwonnicy w kaplicy  kościoła / kaplicy Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny  Fot: StaszekM° w: https://polska-org.pl/11571062,foto.html?idEntity=11571033