Kłodzko – dzwony kościoła p. w. Matki Bożej Różańcowej

Fot: Jarosław Sobański

Kłodzko – dzwony kościoła p. w. Matki Bożej Różańcowej

Szczegółowa kwerenda dotycząca wiedzy o dzwonach kłodzkiego kościoła p. w. Matki Bożej Różańcowej, czy to choćby u Naetiusa i Kecka, czy to u J. Köglera, nie dostarczyła mi zbyt wielu informacji, mimo że  ten kościół powstał na początku XVII w na miejscu jeszcze starszej budowli sakralnej datowanej na XIV w.  Obiekt położony jest, wraz z należącym do niego dawnym klasztorem, na dawnym przedmieściu zwanym Rossmarkt, na wyspie utworzonej przez rzekę Nysę i kanał młyński, która wcześniej nazywała się Piaski, dlatego też kościół ten w dawnych czasach i dokumentach nazywany był kościołem lub klasztorem na piasku.[1]

Kościół (poświęcony wcześniej Najświętszej Maryi Pannie, zwany też Kościołem Minorytów – przyp. aut.), jak pisał J. Kögler w swoim opracowaniu wydanym pośmiertnie w 1841 r. „ jest również dość dużym budynkiem; przy jego głównym wejściu znajdują się dwie wieże z oknami, z których południowa zawiera zegar i trzy dzwony.[2]

Bardziej szczegółowe informacje znajdujemy dopiero na łamach lokalnego wydawnictwa „Gebirgsbote” przy smutnej okazji związanej z rekwizycjami dzwonów w czasie I wojny światowej.  Otóż, jak podaje lokalny korespondent czasopisma, w kościele p.w. Matki Bożej Różańcowej przed czerwcem 1917 r. wisiały 4 dzwony: tzw. „Stary dzwon”, oraz dzwony; duży, średni i mały.[3]

Według tegoż reportera duży dzwon o średnicy 92 cm i wysokości 80 cm, ważący 469 kg, został odlany w 1897 r. W ramach rekwizycji został zdjęty 30 czerwca 1917 r. Wiemy o nim tyle, że był opatrzony inskrypcją: „A. 1897 FUDIT ME F. HUMPERT BRILON . SALVE REGINA MATER MISERICORDIAE”, czyli: „w roku 1897 wylał mnie Franz Humpert z Brilon.  Zdrowaś Królowo Matko Miłosierdzia.”[4] Miejsce odlania - Monachium

W trakcie kwerendy źródeł do opracowania, udało mi się natrafić na wydawnictwo  „Vergangene Zeiten  - Geschichte aus Brilon · Band 7  - Glocken aus Brilon”, w którym, w bardzo szczegółowym katalogu dzwonów odlanych w ludwisarni Humperta w Brilon  figuruje dzwon odlany dla  kościoła  p.w. Matki Bożej  Różańcowej, dawniej kościoła Minorytów (Minoritenkirche) w 1897 w Kłodzku (Glatz) w tonacji a‘-c‘‘-d‘‘, o wadze 918 kg. Natomiast reporter Gebirgsbote podaje, że największy dzwon z Brilon ważył, jak nadmieniłem  wcześniej, tylko 469 kg. Na chwilę obecną trudno rozstrzygnąć, które źródło podaje prawdziwą wagę dzwonu.[5]

N/z: Okładka przywołanego powyżej wydawnictwa poświęcona odlewni w Berilon.

Podobne wątpliwości pojawiają się w przypadku „Dzwonu średniego”, według reportera  „Gebirgsbote”,  odlanego też w 1879 r i zarekwirowanego 20 czerwca 1917 r.. Jego średnica to 77  cm a wysokość - 62 cm, waga natomiast miała wynosić 375 kg. Miejsce odlania – Monachium . Tymczasem we wspomnianym opracowaniu  o Ludwisarni w Brilon nie wspomniano o takim dzwonie, wymienia się  natomiast dzwon odlany dla Kłodzka w 1899  r., w tonacji „a” i to o wadze tylko 60 kg.[6] Powstaje zatem pytanie, czy w dwóch źródłach mowa o dwóch różnych dzwonach, czy  któreś ze źródeł podaje błędną informację?

N/z: fragment tekstu w "Gebirgsbote" nr 98 z 1917 r., poświęconego rekwizycji dzwonów z kościoła p. w. Matki Bożej Różańcowej.

Według reportera „Gebirgsbote”, na dzwonie umieszczono inskrypcję: „A 1897 FUDIT ME HUMPERT BRILON TE JOSET CELEBRENT AGMINA COELITUM”, czyli: „W roku  1897 wylał mnie  (Franz) Humpert (z) Brilon. Armie Niebios wysławiają Cię, Józefie.”  Miejsce odlania – Monachium. [7]

N/z: fragment tekstu w "Gebirgsbote" nr 98 z 1917 r., poświęconego rekwizycji dzwonów z kościoła p. w. Matki Bożej Różańcowej.

Również w przypadku „Dzwonu małego”, według reportera  „Gebirgsbote”  odlanego także w 1879 r i zarekwirowanego 20 czerwca 1917 r. pojawiają się wątpliwości. Miał to być dzwon o średnicy  45  cm, wysokości -  61 cmi wadze  175 kg.  Tymczasem we wspomnianej monografii ludwisarni w Brilon ani słowa o takim dzwonie, jest natomiast  wymieniony dzwon z 1901 r. o wadze  153 ½ funtów, czyli ok. 69,62 kg.[8]

N/z: fragment tekstu w "Gebirgsbote" nr 98 z 1917 r., poświęconego rekwizycji dzwonów z kościoła p. w. Matki Bożej Różańcowej.

Inskrypcja na dzwonie brzmiała: „A. 1897 FUDIT ME HUMPERT BRILON TE JOSET CELEBRENT AGMINA COELITUM”, czyli: „Roku 1897 wylał mnie  (Franz) Humpert z Brilon. Armie Niebios wysławiają Cię, Józefie.”[9]