Krosnowice - dzwony kościoła p. w. św. Jakuba Apostoła
Pierwszy dzwon w Krosnowicach zawisł w 1593 r. Na skutek zawirowań wojennych składowany na "cmentarzysku dzwonów" w Hamburgu, od 1959 r., razem z dzwonem z Żelazna do dziś dzwoni w kościele St. Willehad w miejscowości Huslage. Jego miejsce zajęły trzy nowe dzwony ufundowane przez społeczność Krosnowic.
Zbigniew Sobański
Fot. Jurek Jurek 10-05-2019
Krosnowice - dzwony kościoła p. w. św. Jakuba Apostoła
Udokumentowana historia dzwonów w kościele p. w. św. Apostoła Jakuba w Krosnowicach sięga 1593 r., w postaci zachowanego do dziś dzwonu, niestety, nie znajdującego się już w miejscowym kościele. Pierwszy zapis pochodzi z 1631 r. Heronimus Keck w swojej księdze dekanalnej wśród majątku kościoła wymienia również dwa dzwony, w tym jeden rozbity.[1]
N/z: fragment mapy Krosnowic z lat 1746 – 1753, autorstwa Ch. von Vrede z zaznaczonym kościołem p. w. św. Jakuba Apostoła, w: Staatsbibliothek zu Preussischer Kulturbesitz, Kartenabteilung gr. 2, http://staatsbibliothek-berlin.de
Kogler z kolei podaje, że w 1698 r. na wieży kościoła wisiały 4 dzwony. Jeden zwany wielkim, ufundowany przez ród von Pannwitz, dwa małe, pierwotnie odlane w Lądku Zdroju, które pękły w 1773 r. i najmniejszy, zwany pogrzebowym, podarowany kościołowi parafialnemu w 1775 r. przez Carla Venzla von Prittwitz – ówczesnego właściciela pałacu w Krosnowicach. Dzwon ten pierwotnie wisiał w małej wieżyczce pałacu barona Carla Maximiliana von Mitrovskiego w Krosnowicach. W 1774 r. kłodzki ludwisarz Carl Winter odlał dwa nowe dzwony, które zawisły na wieży w miejsce dwóch wspomnianych dzwonów pękniętych w 1773 r.[2]
N/z.: fragment Kroniki Hieronima Kecka dotyczący Krosnowic, w: https://www.schlesierland.de/grafschaft-glatz/schreckendorf/archiv/1600-1699/1642-kirchenrechnungsbuch-einleitung.html
Na kolejną informację o krosnowickich dzwonach trafiamy w lokalnym czasopiśmie. Jak donosił wówczas miejscowy korespondent, w ramach wojennych rekwizycji, w poniedziałek, 25 czerwca 1917 r., „został zdjęty środkowy z naszych kościelnych dzwonów po godzinie pożegnalnego dzwonienia i przeszedł do wojennej służby.” Niestety, poza tą ogólną informacją, brak szczegółów pozwalających na precyzyjną identyfikację dzwonu. Można tylko domniemać, że chodzi o jeden z dzwonów, o których pisze Kogler, a odlanych w 1774 r. przez kłodzkiego ludwisarza – Carla Wintera.[3]
W następnym roku podobny los spotkał , prawdopodobnie najmniejszy, zwany też pogrzebowym, dzwon podarowany w 1775 r., według Koglera przez Carla Venzla von Prittwitza. Jak podaje ówczesny korespondent „Gebirgsbote”, w poniedziałek, 08.07.1918 r. „po dostarczeniu w ubiegłym roku środkowego dzwonu naszego kościoła, mały dzwon musi teraz, jak to zostało ogłoszone dzisiaj na radzie kościelnej, niestety również zostać zabrany i poświęcony na cele wojenne.”[4]
Dzwon z 1593 roku, jak podaje Marceli Tureczek w swojej pracy „Leihglocken”, został zarekwirowany według Kreishandwerkerschaft w Krosnowicach i według Leihglocken nosił sygnaturę 9/4/186C, co oznaczało, że według autorów klasyfikacji nie posiadał walorów naukowych, artystycznych i historycznych (sic!). Ważył 630 kg, jego średnica dolna wynosiła 103 cm.[5]
N/z: dzwon z 1593 r. w: Marceli Tureczek, „Leihglocken…” s. 425
Dzwon ten bez korony mierzy 100 cm wys. Sześcioramienna korona o wys. 20 cm, z kluczem, posiada ornament okuciowy oraz postacie półkobiece na kabłąkach. Czapa przyozdobiona fryzem z liści akantu. W górnej części płaszcza widoczny fryz groteskowy i inskrypcja z bliżej nieokreślonym przerywnikiem: „P * F RVF MICH AN IN ZEIDT DER NOT SPRICHT DER HER SO WIL ICH DICH ERETEN VND DU SOLT MICH PREISEN”, czyli: „wtedy wzywaj Mnie w dniu utrapienia: Ja cię uwolnię, a ty Mnie uwielbisz” (STARY TESTAMENT, Księga Psalmów, PSALM 50(49) w. 15. Fryz i inskrypcja zamknięte potrójnymi półwałkami i rozdzielone zdwojonymi półwałkami. Poniżej perełkowanie i fryz z liści akantu.[6]