Raszków – dzwony kościoła p. w. śś. Piotra i Pawła
Czasem trudno dotrzeć do informacji o dzwonach niektórych kościołów, tak też jest w przypadku dzwonów z Raszkowa. Dlatego w takich sytuacjach bardziej na początku zależy mi na zwróceniu uwagi na problem, by uruchomić aktywność lokalnych eksploratorów historii, których, już w wielu przypadkach pomoc okazała się bezcenna.
Fot: Jacek Halicki - aerosky.pl
Raszków – dzwony kościoła p. w. śś. Piotra i Pawła
Album poświęcony dzwonom z Raszkowa ( niem. Seifersdorf, cz. Žibřidovice ), ma bardziej charakter przyczynkarski i formę wołania o pomoc w domknięciu tej historii, niż kompletnego opracowania. Trudno bowiem, mimo usilnych moich starań dotrzeć do jakichkolwiek informacji. W zasadzie jedynym dostępnym źródłem piszącym wprost o dzwonach z Raszkowa jest księga dekanalna Naetiusa z 1561 r.,w której duchowny wymienia dwa dzwony, gdy z kolei dziekan kłodzki – Hieronim Keck, co prawda wymienia Raszków i jego kościół, nic jednak o dzwonach nie wspomina.[1]
N/z: fragment tekstu z Księgi Dekanalnej Naetius i kecka, s. 54
A że jest czego szukać, sugerują informacje pośrednie, jak i materiały ikonograficzne, zarówno archiwalne, jak i aktualne. Na jednym ze zdjęć z okresu sprzed II Wojny Światowej wyraźnie widoczne ; sygnaturka na dachu kościoła i, typowy dla Ziemi Kłodzkiej, budynek bramny, pełniący dodatkowo funkcję wolnostojącej dzwonnicy, podobny do dzwonnic Kudowie - Brzozowiu, Jaszkowej Górnej, w Szalejowie Górnym i w Nowym Waliszowie.
N/z: widok na kościół w Raszkowie - rok 1933. Fot: maras° - zbiory prywatne, w: https://polska-org.pl/6047162,foto.html
Prawdopodobnie pierwszy budynek kościoła pochodzi z XIV wieku. Został zniszczony przez piorun w 1668 roku. Nie wiemy, czy w wyniku tego zdarzenia ucierpiały dzwony wymienione przez Naetiusa, ale prawdopodobnie uległy zniszczeniu.[2] I tu pojawia się pytanie; czy w nowym kościele, wybudowanym w 1690 r., z pięknie ukształtowaną wieżyczką kalenicową na stromym dachu, zawieszono nowy dzwon? Jeżeli tak, to jaki? Prawdopodobnie tak, ale zweryfikowanej informacji brak.
N/z: sygnaturka na dachu kościoła w Raszkowie - powiększenie fragmentu zdjęcia - opracowanie własne autora na podstawie: fot: a.n.j.a° w: https://polska-org.pl/629983,foto.html
Wieżowy budynek bramny reprezentuje rzadszy typ budynku bramnego wywodzący się z budownictwa obronnego i występujący na Ziemi Kłodzkiej tylko jeszcze przy kościołach w. Budynek bramny przekształcony do 1797 r. w wolnostojącą dzwonnicę poprzez nadbudowę drewnianych, górnych kondygnacji. W XIX w. wymurowano jego górne kondygnacje. Ponownie wieża była remontowana w latach 1985–1987roku. Ciekawostką jest, że na nakrytym dachem namiotowym z iglicą i kulą Budynku zachowano ozdobną chorągiewkę z datą 1606 r.[3]
N/z: dzwonnica kościoła w Raszkowie - opracowanie własne autora na podstawie: fot: Jacek Halicki - aerosky.pl
Podsumowanie: wiadomo, że w kościele dzwony były. Są ku temu nieliczne przesłanki w źródłach i widoczne dwie lokalizacje do ich zawieszenia: wieża bramna przed kościołem i sygnaturka na dachu kościoła. Jak wygląda aktualna sytuacja pomóc może ustalić tylko wizja lokalna poparta materiałem ikonograficznym i relacje bezpośrednich użytkowników kościoła i na to, w celu uzupełnienia treści tego albumu, liczę i o to proszę.
[1] Constitutiones Synodi Comitatus Glacensis in causis religionis, 1559 : die Dekanatsbücher des Christophorus Neaetius, 1560, und des Hieronymus Keck, 1631, s. 54, 183, 185, pod. red. F. Volkmera i W. Hohausa - Śląska Biblioteka Cyfrowa
Zbigniew Sobański