Wambierzyce - dzwony Bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny - Sanktuarium Wambierzyckiej Królowej Rodzin Patronki Ziemi Kłodzkiej
Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny - Sanktuarium Wambierzyckiej Królowej Rodzin Patronki Ziemi, nazywana też "Śląską Jerozolimą"to miejsce szczególne na mapie obiektów sakralnych Ziemi Kłodzkiej, cel wielu pielgrzymek wiernych. Z jej istnieniem wiąże się też historia jej dzwonów, ktore od wieków wskazują drogę pielgrzymom.
Zbigniew Sobański
Fot: Jacek Halicki - aerosky pl
Wambierzyce - dzwony Bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny - Sanktuarium Wambierzyckiej Królowej Rodzin Patronki Ziemi Kłodzkiej
Pierwszy ślad pisemny, na który udało mi się natrafić, a dotyczący dzwonów w świątyni, której patronką była wówczas Najświętsza Maryja Dziewica, której początki datowane są na 1263 r. to zapis sporządzony przez wielebnego Christophorusa Naetiusa w księdze dekanalnej z 1560 r. Naetius wymienia w niej m. in. „dwa dzwony”, nie podając przy tym żadnych szczegółów dotyczących ich charakterystyki.[1]
N/z: fragment Księgi Dekanalnej Naetiusa i Kecka... s. 34
Potwierdza to to zapis sporządzony przez dziekana kłodzkiego – Hieronima Kecka w księdze dekanalnej z 1631 r. Keck wspomina o dzwonach, także nie podając przy tym żadnych szczegółów dotyczących ich charakterystyki. W kościele, zbudowanym na polecenie i za pieniądze Ludwika von Pannwitza, a zburzonego potem w czasie Wojny Trzydziestoletniej, Keck odnotował obecność dwóch dzwonów,[2] z których jeden, jak się okazuje, dzwoni do dziś, ale o tym później.
N/z: fragment Księgi Dekanalnej Naetiusa i Kecka... s. 146
Z kolei niemiecki duchowny i piewca historii Ziemi Kłodzkiej – Joseph Kögler, tworzący na przełomie XVIII / XIX w., w jednym ze swoich opracowań, poświęconym historii Sanktuarium w Wambierzycach (niem. Albendorf) podaje, że „nad północnym wejściem do tego korytarza znajdują się 4 dzwony, z których 3 służą do zwykłego użytku, a jeden jest tzw. dzwonem pogrzebowym.”[3]
N/z: kościół zbudowany przez von Panwittza w: Albendorf, post z 11. 04.2020 r. w: https://www.facebook.com/1309452735786757/photos/pb.100066818556447.-2207520000/3181356801929665/?type=3
Tenże sam autor rozwija dalej: „Na dużym dzwonie widnieje napis wykonany tzw. literami mnichowymi (niem: Monchsbuchstaben): „CHRIST MARIA BEROT. ALLIS. DAS BITT GOTT”, co możemy rozumieć, jako: „Chrystusie, Mario Uratuj (nas – przyp. aut.). Wszyscy prośmy do Boga” Poza tym nie ma na nim żadnych innych napisów. Środkowy dzwon pękł trzy razy w ciągu ostatnich 40 lat i dwukrotnie został odlany przez odlewnika dzwonów Schweigera. Na jednej stronie znajduje się wizerunek św. Antoniego z Padwy, a pod nim napis „RESTAURATA SUB PATRONATA ILLUSTRIMI DD. COMITIS ANTONII DE MAGNIS”, czyli: „Odrestaurowany pod patronatem znakomitego hrabiego Antoniego von Magnis”. Na drugiej stronie wizerunek św. Józefa, a pod nim napis „SUB PAROCHO JOSEPHO KNAUER 1800”, czyli „ Za proboszcza Josepha Knauera 1800”.[4]
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że nie wiadomo na tym etapie poszukiwań, czy fundatorem tego dzwonu był, urodzony 26.07.1751 r. w Strážnicy, a zmarły 5.06.1817 w Bożkowie, Anton Alexander von Magnis – niemiecki arystokrata, hrabia, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli rodu von Magnisów z linii morawskiej, posiadacz ziemski, przemysłowiec, i prekursor nowoczesnego rolnictwa czy te, żyjący w latach 1786–1861, jego syn – Anton - junior?[5]
O małym dzwonie Kögler pisze natomiast, że „ma kształt misy, jest niski i szeroki u dołu, a na górze widnieje napis „GEORGE HELLER ODLAŁ MNIE WE WROCŁAWIU W 1686 R.” Pośrodku znajdują się litery AD. P. O. V. O. pomiędzy dwoma unoszącymi się aniołami i napis „DANIEL PASCHAS OSTERBERG V. OSTERBERG”.[6]
Przywołany donator dzwonu – urodzony w 1634r. w Opawie, a zmarły w 1711 r. w Wambierzycach, Daniel Paschasius von Osterberg był w tym czasie właściciele wsi Wambierzyce i fundatorem pomysłu rozbudowy wambierzyckiego sanktuarium maryjnego oraz przekształcenia całej miejscowości w „Śląską Jerozolimę".[7]