Ścinawka Średnia - dzwony  kościoła  p. w. św. Marii Magdaleny i kościoła  Bożego Ciała

Fot: Jacek Halicki - aerosky.pl

Ścinawka Średnia - dzwony  kościoła  p. w. św. Marii Magdaleny i kościoła  Bożego Ciała

W kościele p. w. św. Marii  Magdaleny, wielebny archidiakon Christoph Naetius po wizytacji w 1561 r. odnotował wśród majątku ruchomego kościoła obecność trzech dzwonów.[1] Była to chyba pierwsza wzmianka pisemna o dzwonach ze Ścinawki Średniej ( niem.: Mittelsteine)

N/z: fragment Księgi dekanalnej Naetius i Kecka, s. 53

W tym samym zapisie Naetiusa znajdujemy jeszcze informację o kaplicy poświęconej ku czci Ciała Chrystusa, w której „nie było (…) nic poza jednym dzwonkiem i trzema groszami czynszu.(…), które jakoby miały stanowić zapłatę leśniczego za  za łac.„Pihals”[2](?). Niestety, mimo usilnych poszukiwań ni udało mi się natrafić na żadne informacje dotyczące dzwonów tego kościoła, więc liczę na pomoc lokalnych eksploratorów historii.

N/z: fragment Księgi dekanalnej Naetius i Kecka, s. 53

Siedemdziesiąt lat później, bo w 1631 r. kościół w przy okazji wizytacji nawiedził Dziekan Kłodzki Hieronim Keck, co znalazło odzwierciedlenie w prowadzonej przez niego księdze dekanalnej. Zapisał w niej, w stanie majątku ruchomego kościoła trzy duże dzwony i jeden dzwonek przy ołtarzu (mszalny – przyp. aut. ).[3]

N/z: fragment Księgi dekanalnej Naetius i Kecka, s. 186

Niewiele udało się znaleźć informacji o dalszych losach dzwonów w kościele, po za tym, że po jednej z kolejnych przebudów, na dachu nawy umieszczono drewnianą, masywną, ośmioboczną sygnaturkę z cebulastym, jednoprześwitowym hełmem, w którym w 1750 roku zawieszono spiżowy dzwon (?) . Podobno to jeden z nielicznych dzwonów uruchamianych za pomocą sznura, a nie elektroniki.[4]

N/z: dzwonnica kościoła p. w. św. Magdaleny - opracowanie własne autora na podstawie fot: https://www.facebook.com/scinawian/posts/ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82-%C5%9Bw-marii-magdaleny 

U Josepha Köglera znajdujemy natomiast zapis z przełomu XVIII /XIX w., że „kościół jest masywną budowlą w kształcie krzyża. Pośrodku znajduje się drewniana, spiczasta wieża, na której oprócz zegara wiszą trzy dzwony, które ze względu na umieszczone na nich nieforemne litery świadczą o swoim długim wieku.”[5]

Dzwony ze Ścinawki Średniej, jak wiele innych dotknęły rekwizycje wojenne, jako że metal, z którego zostały odlane, na przestrzeni dziejów zawsze był cennym surowcem do produkcji uzbrojenia. Jak podaje ówczesny reporter lokalnego czasopisma „Gebirgsbote”, „w poniedziałek tj. 09.07.1917 r. – przyp. aut. ) dzwony po raz ostatni zabrzmiały razem w triadzie z wieży naszego katolickiego kościoła parafialnego. Następnie dwa z nich zostały przekazane na cele wojskowe.”[6]  Niestety, mimo wnikliwej kwerendy nie udało mi trafić na szczegółową charakterystykę  żadnego  z tych dzwonów. I tu znów odwołuję się do życzliwych ludzi, którzy mogli by pomóc rozwinąć ten album.

N/z: fragment relacji z rekwizycji dzwonów w; Der Gebirgsbote, 1917, nr 76 [14.07] w: https://jbc.jelenia-gora.pl/dlibra/publication/22738/edition/21294/content

Wielką niewiadomą z kolei, na chwilę obecną, okazała się dla mnie historia dzwonu w kościele Bożego Ciała. Jeden z nielicznych  przekazów, odnoszący się do jego dzwonu znalazłem u Christophorusa Naetiusa, który w Księdze dekanalnej z 1560 r. podaje, że w kościele nie ma niczego poza, „jednym dzwonem i trzema groszami czynszu”[7],

N/z: fragment Księgi dekanalnej Naetius i Kecka, s. 53

Z kolei w 1631 r. Dziekan kłodzki – Keck, w księdze dekanalnej, wśród  przedmiotów wyposażenia tutejszego kościoła także wymienił jeden dzwon.[8] Nie natrafiłem na żadne inne informacje, mimo, że wydaje się, że budowa kościoła (wieża z dzwonnicą) o raz logika  stawiania budynków sakralnych wskazują, ze dzwon powinien się tu znajdować. Jaki?

N/z: fragment Księgi dekanalnej Naetius i Kecka, s. 187

Potwierdzenie tego zapisu ( prawdopodobnie na podstawie informacji z księgi dekanalnej Naetiusa i Kecka - przyp. aut. ) znalazłem u Josepha Köglera. A tenże na przełomie XVIII / XIX w. napisał, że „kaplica ta stoi w centrum wsi, gdzie wody płynące z Wünschelburga ( Radków – przyp. autora ), zwane Pause lub Rothenbach, wpadają do kamiennego ujścia. Jest to stara, masywna budowla z drewnianą wieżą z dzwonem, wzniesiona ku czci Najświętszego Ciała Chrystusa, dlatego powszechnie nazywana jest kaplicą Corporis Christi.”[9]

Czy dziś w kościele wisi dzwon, a jeżeli to jaki? Mam nadzieję, że i na te pytania dzięki czytelnikom, mieszkańcom i lokalnym eksploratorom historii uda mi się odpowiedzieć i uzupełnić album.

Próbując skatalogować dzwony w Ścinawce Średniej, nie sposób pominąć dwóch obiektów, które poprzez posiadanie wież / sygnaturek mogły / mogą nosić dzwony.

Pierwszym z nich jest Zbór Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w RP. Został oddany do użytku 15 kwietnia 1926 roku. Początkowo mieściła się w nim siedziba parafii ewangelicko-augsburskiej, a po zakończeniu II wojny światowej pełnił funkcję budynku mieszkalnego. W 1950 roku obiekt został przejęty przez polski Kościół Metodystyczny. Przeszedł gruntowny remont i zorganizowano w nim parafię tej wspólnoty religijnej.[10] Jego dach wieńczy pokaźna wieża, mogąca pełnić rolę dzwonnicy. Czy pełniła / pełni, a jeżeli tak, to co wiadomo zawieszonym w niej dzwonie?

 N/z: po prawej - zbór metodystyczny, po lewej - powiększenie sygnaturki mogącej mieścić dzwon - opracowanie własne autora na podstawie fot: Jacek Halicki aerosky.pl

Drugi – to Budynek Zespołu Szkolno – Przedszkolnego przy u. Sikorskiego 34. Jego budowę rozpoczęto w 1927 r., a uroczyste otwarcie nastąpiło 5 czerwca 1928 r.. Projektantem tego oryginalnego, utrzymanego w neobarokowym (sygnaturka) i neoklasycystycznym (elewacja) stylu budynku był inżynier Alfred Umlauf.[11] I znowu pojawia się pytanie: czy w sygnaturce znajdował / znajduje się dzwon, a jeżeli tak, to co o nim wiadomo?

N/ z: po lewej - dawna szkoła katolicka w Ścinawce Średniej, obecnie - zesół przedszkolno - szkolny, po prawej pwiększenie sygnaturki, która mogła mieścić dzwon - opracowanie własne autora na podstawie fot: Mikrob° w: https://polska-org.pl/796831,foto.html?idEntity=514914