Lądek-Zdrój –dzwony kościoła p. w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny
W Lądku Zdroju zlokalizowane są trzy kościoły , w tym dwa katolickie użytkowane do dziś i zrujnowany kościół ewangelicki, oraz dwie kaplice. We wszystkich tych obiektach sakralnych wisiały / wiszą dzwony, których historia warta jest opisania. Dziś przyczynkarski materiał o dzwonach kościoła p. w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny.
Fot: „FM” w: https://polska-org.pl/6836706,foto.html
Lądek-Zdrój –dzwony kościoła p. w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Zanim w latach 1688 – 1692 powstał kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Lądku-Zdroju, istniał w mieście stary kościół, którego patronką była Najświętsza Maria Panna. Wspomina o nim duchowny katolicki – Christophorus Naetius w swojej inwentaryzacji kościołów Ziemi Kłodzkiej z 1561 r., w której podaje, że kościół był wyposażony m.in. w trzy dzwony. Los ich, niestety, na obecną chwilę nie jest znany, bowiem, żaden z opisanych, czy zachowanych dzwonów Lądka nie pochodzi z tego okresu. [1]
N/z: fragment tekstu z księgi dekanalnej, Naetius, Keck..., s. 45
Kolejną wzmiankę o dzwonach Lądka w źródłach pisanych znajdujemy w 1631 r., w inwentaryzacji Hieronima Kecka, który w inwentaryzacji tutejszego kościoła wymienia dzwony i meble sakralne.[2]
N/z: fragment tekstu z księgi dekanalnej, Naetius, Keck..., s. 102
Keck wśród wielu elementów wyposażenia liturgicznego kościoła wymienia również trzy dzwony.[3] Niestety, i w tym przypadku na chwilę obecną brak jakiejkolwiek charakterystyki tych dzwonów.
N/z: fragment tekstu z księgi dekanalnej, Naetius, Keck..., s. 103
Sądne dni dla lądeckich dzwonów nastały w czasie I wojny Światowej. W środę, 27.06.1917 r. w ramach rekwizycji wojennych z wieży kościoła zdjęto trzy dzwony. Największy z usuniętych dzwonów - dzwon św. Floriana, został zawieszony po niszczycielskim pożarze w 1739 roku. Był on dziełem ludwisarza Georga Schweigera z Glatz. Przy średnicy ponad 1 metra ważył 275 kg.[4]
N/z: dzwon św. Floriana, w: https://www.herder-institut.de/bildkatalog/index/pic?searchfield_parameter=Bad+Landeck&id=239e43eac36dec4b80d6c4e71f670aec
Dzwon św. Floriana posiadał czteroramienną koronę bez zdobień. Hełm od płaszcza oddzielony półwałkiem, poniżej zdobienie ornamentowe z motywu roślinnego, pod nim podwójny półwałek.
N/z: korona i szyja dzwonu św. Floriana, opracowanie własne na podstawie zdjęcia w: https://www.herder-institut.de/bildkatalog/index/pic?searchfield_parameter=Bad+Landeck&id=239e43eac36dec4b80d6c4e71f670aec
Poniżej inskrypcja: „Johann Georg goss mich in Glatz 1739”, czyli : Johann Georg (Schweiger – przyp. aut.) odlał mnie w Kłodzku w 1739 roku. Jeszcze poniżej dookólny, szeroki ornament o motywach roślinnych zamknięty od góry i od dołu półwałkiem w postaci koralików (perełkowania - przyp. aut.).
N/z: szyja dzwonu św. Floriana z inskrypcją i ornamentem, opracowanie własne na podstawie zdjęcia w: https://www.herder-institut.de/bildkatalog/index/pic?searchfield_parameter=Bad+Landeck&id=239e43eac36dec4b80d6c4e71f670aec
Na drugim zdjęciu pobranym z Herder Institute, które wcześniej interpretowałem inaczej, widoczny jest dzwon „św. Maria”. W dolnej części płaszcza widoczna w trzech liniach inskrypcja z łacińską intencją, z której, na podstawie posiadanej fotografii udało się odczytać; „SUB TUA PROTECTIONE O (PLAI ?) - CONSERVA NOS SINE FINE -VIEGO DEI GENITRIX MARIA”, co znaczyć może: Pod Twoją opiekę oddajemy się, zachowaj nas na wieki, Maryjo, Matko Boża . W momencie wykonania zdjęcia uchwycono pionowe pęknięcie płaszcza dzwonu od ornamentu do wieńca. Nie znamy datowania ani miejsca wykonania zdjęcia, a więc trudno ustalić przyczynę tego pęknięcia, być może powstało w czasie rekwizycji, o czym świadczyć może, że dzwon w momencie wykonania zdjęcia nie wisi na jarzmie, a na łańcuchach.
Co więcej, o tym, że dzwon sfotografowany został podczas demontażu świadczyć może drewniana podstawa, na której jest on oparty. Płaszcz dzwonu od wieńca oddzielony jednym półwałkiem i dwoma zdwojonymi półwałkami. Na wieńcu widoczne też dwa półwałki.
N/z: inskrypcja na płaszczu dzwonu św. Floriana, opracowanie własne na podstawie zdjęcia w: https://www.herder-institut.de/bildkatalog/index/pic?searchfield_parameter=Bad+Landeck&id=239e43eac36dec4b80d6c4e71f670aec
Po przeciwnej stronie płaszcza wyraźnie widoczne datowanie dzwonu – 1739 oraz fragment inskrypcji poświęconej ludwisarzowi – tu imię Johan.
Zbigniew Sobański